ييلاقستان - دست نوشته هاي عليرضا سعيدي كياسري

از چندی پیش ساعات پخش برنامه های شبکه استانی تبرستان افزایش یافت و به بیست ساعت در شبانه روز رسید.
طرح افزایش ساعات پخش برنامه های شبکه های استانی کشور از سوی مدیران صدا و سیما در چند استان آغاز شده و حتی شبکه استانی فارس اولین مرکزی است که ساعات پخش برنامه های آن بیست و چهار ساعته شده است.
در نگاه نخست این طرح اقدام بسیار خوب و قابل توجهی است که ظرفیت جدیدی برای شبکه های استانی ایجاد شده تا بتوانند در گستره زمانی بیشتری با مخاطبان خود ارتباط برقرار نمایند.
از سویی نیز بستری فراهم می شود تا شرایط کار و فعالیت جهت تولید برنامه های متنوع در حوزه های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، دینی، ورزشی و آموزشی مطلوب تر گردد.
از طرفی هم در فاصله زمانی صبح تا عصر که طیف اصلی بینندگان شبکه های تلویزیونی بانوان خانه دار هستند، فرصت مغتنم است برنامه های کیفی متناسب پیرامون مسائل مربوط به خانواده تهیه و تولید نمایند.

اما همانطور که پیش بینی می شد، تنها ساعات پخش برنامه های شبکه تبرستان به بیست ساعت افزایش یافت و عمده برنامه هایی که از آغاز اجرای این طرح تاکنون پخش شده، فیلم ها و سریال هایی است که از شبکه تهران پخش می شود و یا پیش از این پخش شده است بخش دیگر از برنامه ها که تعدادی از آن تولید خود شبکه تبرستان می باشد و در سالیان گذشته تولید گردیده بارها از همین شبکه پخش شده بود و تازگی خود را از دست داده است.

به نظر می رسد باید خیلی پیش از اجرای طرح پخش بیست ساعته برنامه های شبکه تبرستان، نسبت به طراحی و تولید برنامه های جدید اقدام می شد و علاوه بر برنامه های زنده گفتگو محور، تهیه و پخش آثار داستانی و نمایشی و برنامه های ترکیبی در اولویت قرار می گرفت چرا که اگر قرار باشد بیننده شبکه تبرستان شاهد پخش برنامه هایی باشد که قبل از آن در شبکه ای دیگر آن را تماشا نموده، دیگر رغبتی برای دیدن این شبکه پیدا نمی کند و ناخودآگاه دکمه کنترل تلویزیون را برای تماشای شبکه ای دیگر می فشارد.

به طور قطع و یقین از سیاست های مهم مدیران صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برای افزایش ساعات پخش برنامه های شبکه های استانی در سراسر کشور، مقابله با حجم گسترده شبکه های ماهواره ای فارسی زبان جدید است که بی پرده باید گفت در طی مدت کوتاهی از آغاز فعالیت خود با چیره دستی توانستند مخاطبان بسیاری را پای شبکه های خود بنشانند. و نکته قابل تأمل در این میان اینکه بیشترین تعداد بینندگان این شبکه ها پرزرق و برق که از جدیدترین تکنولوژی ضبط و پخش برنامه نیز سود می برند، از بین بانوان خانه دار و جوانان هستند. با این اوصاف صرفاً افزایش ساعات پخش برنامه های شبکه استانی نمی تواند موفقیت چندان چشمگیر و بزرگی محسوب شود زیرا این موضوع به مثل فراهم آوردن ظرفی بزرگ است که در آن غذای اندکی باشد.

حال که این ظرفیت ایجاد شده و مدیران شبکه استانی ظرف زمانی مطلوبی را در اختیار دارند، تمهیداتی اندیشیده شود تا با بهره گیری از دانش، تجربه و تخصص صاحب نظران، پژوهشگران، استادان دانشگاه، فرهیختگان و خردورزان استان اولویت های مهم مازندران در مسیر توسعه و همچنین مسائل اساسی استان در حوزه های گوناگون دینی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در قالب گفتمان ها و مناظره های چالشی از شبکه استانی پخش شود که این برنامه ها ضمن تحلیل و بررسی آنچه که پیرامون ما می گذرد، مخاطبان خاص خود را نیز جذب نماید.

تجربه نشان داده است یک نوع برداشت و تلقی نادرست از شبکه استانی در اذهان بخشی از جامعه وجود دارد که تصور می کنند این شبکه روستایی می باشد و حجم گسترده ای از برنامه های آن باید در محیط های روستایی و با زبان مازندرانی تهیه و پخش شود شاید به نوعی مقصر خود شبکه تبرستان باشد که در طی بیش از یک دهه فعالیت خود آنچنان که باید و شاید نتوانسته این ذهنیت را از بین ببرد.

آنچه مسلم است پرداختن به فرهنگ بومی و ارزش های آیینی و سنتی از نخستین ضرورت های راه اندازی شبکه های استانی بود. از سویی نیز بستر اصلی این آیین و سنت در مناطق روستایی، دشت و کوهپایه و کوهستان می باشد. پس با این حساب این دلیل هم قانع کننده است که برای شناساندن فرهنگ بومی به بستر اصلی آن یعنی روستا باید رفت.

اما نکته ظریف اینجاست که رسالت رسانه فقط معرفی آیین و سنت نیست بلکه باید با خلاقیت آن را با فرهنگ جامعه امروزی پیوند بزند و جنبه کاربردی به آن ببخشد. نه آنکه یک خانواده شهرنشین با تماشای آیین بومی از شبکه تبرستان به این باور برسد که آیین مذکور منحصراً متعلق به روستانشینان است و آنها تنها باید نظاره گر آن باشند یا در وضعیت خیلی خوش بینانه این موضوع، در زمان برگزاری یک آیین در نقطه ای از استان، در آنجا حضور یابند و عکس و فیلم یادگاری بگیرند، چیزی که به وضوح در بسیاری از سنت ها و آیین های ماندگار مازندران نظیر: ورف چال، تیرماه سیزده شو، جشن خرمن، نوروزخوانی، بیست و شش عیدماه و... شاهد این نوع برخورد از سوی بسیاری از شهروندان هستیم. در نوروز امسال سریال پایتخت که از شبکه اول سیما پخش شد، سر و صدای بسیاری در سطح جامعه بویژه استان مازندران ایجاد کرد و موافقان و مخالفان زیادی درخصوص آن به اظهارنظر پرداختند. بخش عمده ای از دغدغه مخالفان سریال پایتخت به سُخره گرفتن زبان و فرهنگ مردم مازندران از سوی تولیدکنندگان این سریال بود که آنها اعتقاد داشتند شأن و جایگاه مردم مازندران در میان سایر هموطنان خدشه دار شده و از این پس مردم سایر نقاط ایران به یک چشم دیگر به آنها نگاه می کنند.

نگارنده این یادداشت همان ایام در نوشته ای پیرامون این مورد خاص مقصر اصلی را شبکه تبرستان دانست که خود پیشگام در القای چنین دیدگاهی می باشد.
بدون شک اصرار بر بزرگنمایی، کاراکتری بنام «نوروز» با ظاهر فیزیکی و بیانی نامتعادل که علی رغم تاکید عده ای، هیچ تشابهی به شخصیت های معروف و ماندگار «بهلول» و «ملانصرالدین» ندارد. شاهد و گواه این است که علی رغم اعتراض مخالفان سریال پایتخت برای ارائه تصویر کاریکاتور گونه مازندرانی ها در تلویزیون، شبکه استانی در ارائه دادن چنین الگویی پیش قدم بوده و آنطور هم که به نظر می رسد ظاهراً حال و هوای «نوروز» در سیمای تبرستان تمامی ندارد.

چند سال پیش در نقد رودرروی یکی از برنامه های ترکیبی شبکه تبرستان با تهیه کننده و کارگردان آن برنامه گفتگو می کردیم. در آنجا تهیه کننده برنامه مذکور که اتفاقاً از نظر ساختاری در سطح کیفی ضعیفی آن را تولید می کرد، به این نکته اصرار می ورزید که بینندگان بسیاری در روستاها پای برنامه اش می نشینند و از این نظر آمار بالایی وجود دارد. در پاسخ این تصور آن تهیه کننده به یکی از اصلی ترین وظائف تلویزیون یعنی افزایش سواد بصری و ارتقاء سطح سلیقه مخاطب اشاره کردم که گاهگاهی از سوی برنامه ریزان و برنامه سازان چندان توجهی به آن نمی شود. بعنوان مثال برای پیرمرد و پیرزنی روستایی که در ییلاقات زندگی می کنند شنیدن آواز کتولی و امیری بسیار دلنشین است. و اگر یک خواننده در تلویزیون برای مدت طولانی بدون هیچ حرکتی مقابل دوربین بنشیند و آواز محلی بخواند افراد بسیاری همانند آن پیرمرد و پیرزن به آن گوش می دهند و لذت هم می برند، اما رسالت برنامه سازان تلویزیون چه می شود؟ اگر برنامه ساز با ظرافت و خلاقیت همین خواننده آواز محلی را در موقعیت های گوناگون محیطی قرار دهد و براساس محتوای شعر آواز، همسان سازی تصویری نیز نماید، مسلماً بعد از این اگر در برنامه ای با فضایی ساده و ثابت خواننده ای آواز بخواند، برای آن پیرمرد و پیرزن روستایی و بسیاری از مخاطبان دیگر لذتی نخواهد داشت. از این روست که در دنیای امروز مدیران رسانه ای چون تلویزیون تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا با بهره مندی از تکنولوژی مدرن از میان طیف بی شمار رسانه ها مخاطبان بیشتری را پای برنامه های خود بکشانند.

به هر تقدیر آغاز پخش بیست ساعته برنامه های شبکه تبرستان را به فال نیک می گیرم و امیدواریم با حمایت و پشتیبانی همه متولیان امر و ایجاد ظرفیت برای بکارگیری دانش و تجربه اصحاب فرهنگ و هنر مازندران، شبکه تبرستان بتواند با تهیه و تولید برنامه های جذاب و تازه، مخاطبان زیادی را برای تماشای این شبکه ترغیب نماید.